Make your own free website on Tripod.com

Yag Sanayii

Yag Sanayii ve Degerlendirme Olanaklari
Yag Teknolojisinde Degerlendirilemeyenler
Yan Urünlerinin Kullanim Alanlari
Kullanilmis yag atiklari
Biodizel eldesi
Kaynaklar
ANA SAYFA

oilindustry.jpg

 

YAĞ TEKNOLOJİSİ YAN ÜRÜNLERİNİN TİCARİ KULLANIM ALANLARI

 

 

1. Hayvan Yemi:

 

            Asitlendirilmiş sabun ve buhar rafinasyonu destilatının kullanım alanı bulduğu en büyük pazardır. Hayvan yemleri kuru ve higroskopik yapıda olduklarından işleme, taşıma ve karıştırma gibi işlemler sırasında kolayca toz oluşturmakta yada nem çekerek keksi bir yapı oluşturmaktadır. Bu tür oluşumları engellemek için hayvan yemine asitlendirilmiş sabun veya buhar rafinasyonu destilatı ilave edilmektedir.( Batur, 1997)

 

            Hayvan yemlerine yapılan bu tür ilavelerle aynı zamanda , yemin yağ içeriği arttırılmakta , ağırlık artışı sağlanmakta ve hayvana enerji kaynağı sağlanmaktadır. Hayvan yemine % 4-6 yağ asidi eklenmesi durumunda elde edilen enerji , hiç katılmamış haldeyken elde edilen enerjinin iki katıdır.(Wan, 1991)

 

            Hayvan yemlerine yağ asidi ilave edilmişse ve ilave yağ asidi , zorunlu yağ asidi  içeriyorsa bu tür yemlerin küçük civcivlerin gelişmesine büyük faydalar sağladığı “National Research Councill” tarafından açıklanmıştır.(Wan, 1991)

 

            Büyükbaş hayvanların yemlerine yapılan yağ asidi ilavesiyle süt veriminde artış olduğu görülmüştür. Hemen hemen her tür hayvan yemine yapılan bu tür ilavelerin belli bir dozu aşmaması zorunludur. Çünkü fazlası toksik etkide bulunmaktadır.( Wan, 1991)

 

            Buhar rafinasyonu destilatları az veya çok miktarda pestisit kalıntıları içerdiğinden hayvan yemi katkı maddesi olarak kullanılmadan önce pestisit analizlerine tabii tutulmalıdırlar.

 

hayvanyemi.jpg

 

2. Yağ Asitleri

 

Sabun ve buhar rafinasyonu destilatlarının yan ürün olarak kullanıldığı ikinci büyük pazar yağ asitlerinin işlenmesidir.

 

Sabunlardan yağ asidi eldesi; yağların yağ asitlerinden arındırılması işlemlerine benzer. Bu işlemler sırasıyla basınçla ayırma, destilasyon, fraksiyonel destilasyon, çözgen ayrımı, hidrojenasyon ve saflaştırma aşamalarından oluşmaktadır. Yan ürün olarak elde edilen yağ asitleri; düşük kaliteli ürünler olduklarından kullanım alanları sınırlı olmaktadır. Bu tür asitler ancak: kalitenin önemli olmadığı, maliyetin daha önemli olduğu durumlarda kullanılmaktadır. Bu tür üretimlere örnek olarak, gresyağı, lastik, kauçuk, yüzey aktif elemanları verilebilir.( Batur, 1997)

 

Tablo; Çeşitli yağlardan yan ürün olarak elde edilen yağ asidi komposizyonları(%)

Yağ asidi

Soya

Pamuk

Kanola

Hurma

Hurma olein

Hurma stearin

Kurma çek.

Hind. cevizi

C.6:0

___

___

___

___

___

___

0,3

0,3

C.8:0

___

___

___

___

___

___

0,3

7,9

C.10:0

___

___

___

___

___

___

4,0

7,2

C.12:0

___

___

___

0,3

0,9

0,1

49,6

51,4

C.14:0

0,5

0,9

___

1,4

1,6

0,9

16,0

18,8

C.14:1

___

___

___

___

___

___

___

___

C.16:0

16,7

24,7

3,9

47,4

44,9

57,0

8,0

6,2

C.16:1

___

0,7

0,2

___

___

___

___

___

C.18:0

7,4

2,3

1,9

4,4

4,0

5,3

2,4

1,2

C.18:1

24,9

17,6

64,1

36,9

38,1

30,5

13,7

2,6

C.18:2

44,5

53,3

18,7

8,4

9,2

6,2

3,0

0,9

C.18:3

5,4

0,3

9,2

0,4

0,6

___

___

0,2

C.20:0

0,5

0,1

0,6

0,4

0,4

___

0,1

___

C.20:1

___

___

1,0

0,2

0,3

___

___

___

Others

___

0,1

0,4

___

___

___

___

___

 

 

3. Yağlama Yağları

 

Birçok alanda kullanılan yağlama yağları, yağ asidi sabunlarının petrol yağı içerisinde homojen bir şekilde dağıtılmasıyla elde edilmektedir. Böylelikle bu karışım kalın fiberler şeklinde form kazanarak üç boyutlu ağsı bir yapı kazanır. Bu yapı petrol yağının yağlama  karakterini arttırmaktadır.

 

Bu amaçla kullanılan sabunlar petrol yağlarının koyulaşması – jelleşmesini sağlamaktadır. Yaygın olarak kullanılan sabunlar; yağ asitlerinin nikel-kalsiyum-lityum ve aluminyum sabunlarıdır. Her bir sabun türü petrol yağına değişik bir karakter sağlamaktadır. Örneğin; sodyum sabunları ile ısıya dirençli fakat suya dayanıksız bir yağ çeşidi elde edilmektedir.

 

Yağlama yağları genel olarak %2-15 arasında sabun içerirler. Ayrıca bu yağların üretiminde saf sadece yağ asitleri de kullanılmaktadır. Kullanılan yağ asitleri tekli doymuş, doymamış olabileceği gibi hidrojenasyona tabii tutulmuş yağ asitleri de kullanılmaktadır.

 

 

4. Kauçuk

 

Yağ asidi ve yağ asidi türevleri kauçuk imalatında yaygın olarak kullanılırlar. Kauçuk bileşimlerinin hazırlanmasında ; yağ asitleri kauçuğa yumuşatıcı, plastifiye edici, v.b. özellikler kazandırır.( Wan, 1991)

 

Yağ asitlerinin en büyük işlevi kauçuğun kükürtle işlenmesi sırasında ortaya çıkar. Bu işlem sırasında yağ asitlari çinkooksitle reaksiyona girerek çinko içerikli sabunlar oluştururlar. Bu sabunlar kükürtle işlenme işlemini hızlandırıcı , kolaylaştırıcı karekterdedirler.

 

Yağ asitlerinin kullanıldığı işlemlerde seçilecek yağ asidinin çeşidi ve kalitesi çok önemlidir. Örneğin doymamış yağ asitleri ile işlenen kauçuk istenmeyen renklerde olur.

 

Yağ asitleri: sentetik kauçuk üretiminde : emülsiyon halindeki monomerlerin polimerizasyonu sırasında emülgatör olarak kullanılırlar. Bu şekilde işlenen kauçuğa en iyi örnek SBR( stiren-bütedien-ruber) dir. Emülsiyonların polimerizasyonunda kullanılan yağ asitleri; kısmi hidrojenasyona tutulmuş yağ asitleri ya da oleik asitleridir.

 

Asitlendirilmiş sabun ya da buhar rafinasyonu destilatlarından elde edilen her çeşit yağ asitleri kauçuk yapımında kullanılan don yağı türevlerine karşı en iyi türevlerdir.( Batur, 1997)

 

 

            5.Yüzey Kaplamaları, Boyaları    

 

Yağ asitlerinin yüzey kaplama elemanları olarak kullanılmaları azalmıştır. Çünkü eskiden kullanılan çözgen bazlı kaplamalar günümüzde yerini su bazlı kaplamalara bırakmışlardır. Fakat yinede bazı özellikleri yüzünden bu alanda vazgeçilmez bileşiklerdir. Bu özellikler şöyle sıralanabilir:

 

1) Alkid kaplamalar hala en iyi reçine maddeleridir ve alkid kaplama yapımında mutlaka çoklu doymuş yağ asitleri gerekmektedir.

2)  Kaplama maddeleri üretiminde kullanılan diğer reçine türü maddelerle en iyi bileşikler veren maddeler yağ asitleridir. Kullanım alanı bulan yağ asitlerine en iyi örnekler: soya, keten, pamuk ve ayçiçeği yağı asitleridir. Bu asitler genel olarak düşük kaliteli yağ asitleri olduklarından; bileşen olarak kullanıldıkları maddelerinde kalitesini düşürüler. Bu yüzden bu tür kaplamalar kalitenin önemli olmadığı yerlerde kullanılır. (Örnek ; köprülerin boyanması)(Batur, 1997)

 

Tablo’da: yağ asitleri kullanımının önemini belirtmesi açısından tipik bir alkid-reçine kaplamasının kompozisyonu verilmiştir.

 

 

Yağ asitleri%

63,5

Pentaerythritol%

27

Etilen glukol%

3

Fitalik anhidrit%

0,5

Ksilen%

6

sabun.jpg

6. Kalıp Sabunlar

 

İnsan yaşamında yükselen refah seviyesi , temizlik anlayışı , temizlik amacıyla kullanılan sabun ihtiyacının artmasına neden olmuştur. Talep edilen miktar ve çeşidin artması yeni üretim komposizyonları ve yöntemlerin doğmasına sebep olmuştur.( Batur, 1997)

 

Bu amaçla kurulan yeni sistemlerin çoğunda ham madde olarak yağ asitleri kullanılır. Normal olarak % 80 donyağı asiti + %20 hindistan cevizi yağ asidi birçok üreteci için iyi bir hammaddedir.

 

Normal sabun üretiminde yağ işletmelerinden alınan sabun direk kullanılabilmekte fakat bu sabunlar ikinci bir rafinasyona tabii tutulduklarında yüksek kaliteli sabunlar üretilebilmektedir.

 

Sıvı el sabunları esas olarak yağ asitlerinin potasyum sabunlarından elde edilirler.

 

Yağ asitlerinin  kullanımının önemini arzetmesi açısından aşağıdaki tipik br sabun komposizyonu verilmiştir.

 

% 12 hindistan cevizi yağ asidi

% 3 soya yağ asidi

% 9.50 KOH çözeltisi

% 1 KCl

% 76 destile su

 

7.Yağlı Nitrojen Türevleri

 

Genel olarak yağlı nitrojen türevleri olarak adlandırılan bu bileşikler: yağlı amidler, yağlı diamidler, epoksilendirilmiş amidler, birincil-ikincil-üçüncül-yağlı amin türevleri, okside amidler ve imidazolinler gibi bileşiklerdir.

 

Bu türevler yağ asitleri için önemli bir kullanım alanıdır. Bu türevlerin kullanım alanları son derece geniştir.

 

Kullanım alanlarına örnek olarak : korozyon önleyici maddeler, kumaş yumuşatıcıları, antistatik eleman , kaymayı önleyici eleman, yüzdürme elemanları, boya bileşenleri, emülgatör, deterjan bileşenleri, ot ilaçları bileşenleri, kauçuk ve plastik üretimi, şampuan bileşenleri, ve petrol ürünleri katkı maddeleri gösterilebilir.

 

8.Kağıt Kaplamaları

 

Kağıt kalitesinde oynayarak , kağıdı doğal veya sentetik bir maddeyle kaplayarak yeni özelliklere sahip değişik kağıt türleri elde edilmektedir.

 

Bu kağıtlar ; kağıdın kaplama çözeltilerinden geçirilerek çözeltinin ya yüzeye sıvanması ya da kağıda emdirilmesiyle elde edilirler. Bu işlemler kağıda yapışkanlık özelliği kazandırmakta, kağıdın geçirgenlik özelliklerini iyileştirmektedir.

 

Kaplama karışımlarının hazırlanmasında metal esaslı sabunlar kullanılmaktadır. Örneğin; hazır kalsiyum sterat ve polmitat.